Choroba nowotworowa oraz leczenie onkologiczne wpływają nie tylko na sam organizm, ale również na sposób odżywiania, apetyt, masę ciała i codzienne samopoczucie. Wielu pacjentów już na początku terapii zauważa osłabienie, spadek energii czy trudności z jedzeniem. Odpowiednio dobrana dieta może wspierać organizm podczas leczenia, poprawiać tolerancję terapii i pomagać utrzymać lepszą jakość życia.
Leczenie przeciwnowotworowe, takie jak chemioterapia, radioterapia czy leczenie operacyjne, zwiększa zapotrzebowanie organizmu na energię i składniki odżywcze. Jednocześnie często pojawiają się problemy utrudniające prawidłowe odżywianie, między innymi:
brak apetytu,
nudności i zaburzenia smaku,
spadek masy ciała,
trudności z trawieniem i wchłanianiem składników odżywczych,
przewlekłe zmęczenie i osłabienie.
Nieprawidłowe odżywienie może wpływać na przebieg leczenia oraz regenerację organizmu. Dlatego dieta pacjenta onkologicznego powinna być zawsze dopasowana indywidualnie do stanu zdrowia, rodzaju terapii i aktualnych objawów.
W codziennej diecie warto zwrócić uwagę na kilka podstawowych elementów:
regularne spożywanie małych posiłków,
odpowiednią ilość białka i energii,
właściwe nawodnienie organizmu,
lekkostrawne metody przygotowywania potraw,
ograniczenie żywności wysokoprzetworzonej.
Najczęściej zaleca się 4–5 niewielkich posiłków dziennie, a po zabiegach operacyjnych przewodu pokarmowego nawet więcej. Dobrze tolerowane są potrawy gotowane, duszone lub pieczone bez nadmiaru tłuszczu.
Białko – kluczowy składnik diety onkologicznej
Białko odgrywa bardzo ważną rolę w regeneracji organizmu i odbudowie tkanek. W czasie leczenia zapotrzebowanie na ten składnik zwykle wzrasta. Dobrym źródłem białka są:
ryby,
jaja,
fermentowane produkty mleczne,
tofu i produkty sojowe,
nasiona roślin strączkowych,
chude mięso.
W praktyce dietetycznej często obserwuje się, że odpowiednia ilość białka pomaga ograniczyć utratę masy mięśniowej i poprawić ogólną kondycję organizmu.
Znaczenie zdrowych tłuszczów
W diecie pacjentów onkologicznych szczególnie istotne są kwasy tłuszczowe omega-3, które mogą wspierać organizm w walce ze stanem zapalnym. Ich źródłem są między innymi:
tłuste ryby morskie,
siemię lniane,
orzechy włoskie,
oliwa z oliwek,
olej lniany.
Warto natomiast ograniczać nadmierne spożycie tłuszczów trans oraz wysoko przetworzonej żywności.
Warzywa, owoce i antyoksydanty
Codzienna dieta powinna zawierać różnorodne warzywa i owoce, które dostarczają witamin, składników mineralnych i naturalnych przeciwutleniaczy. Szczególnie cenne są produkty bogate w polifenole i flawonoidy, obecne m.in. w:
brokułach,
pomidorach,
jagodach i borówkach,
zielonej herbacie,
czosnku i cebuli.
Naturalna, odpowiednio zbilansowana dieta jest zwykle korzystniejsza niż samodzielna suplementacja dużymi dawkami preparatów witaminowych.
Podczas leczenia onkologicznego często rekomenduje się ograniczenie:
alkoholu,
produktów wysoko przetworzonych,
nadmiaru cukru i słodyczy,
żywności długo przechowywanej i mocno konserwowanej,
grillowanych i mocno przypalonych potraw.
W niektórych przypadkach konieczne jest także unikanie grejpfrutów i soku grejpfrutowego ze względu na możliwe interakcje z lekami.
Literatura:
Grzymisławski M.: Dietetyka Kliniczna. Warszawa : PZWL Wydaw. Lek.; Wydaw. Nauk. PWN SA, 2025.
Caprara, G., Pallavi, R., Sanyal, S., & Pelicci, P. G. (2025). Dietary Restrictions and Cancer Prevention: State of the Art. Nutrients, 17(3), 503.
Soares, C. H., Beuren, A. G., Friedrich, H. J., Gabrielli, C. P., Stefani, G. P., & Steemburgo, T. (2024). The Importance of Nutrition in Cancer Care: A Narrative Review. Current nutrition reports, 13(4), 950–965.